Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego w 2005 r.

Materiał opracowany na podstawie danych
Wydziału Profilaktyki w Ruchu Drogowym Biura Prewencji i Ruchu Drogowego
Komendy Głównej Policji

Przejdź do:

1. Liczba wypadków w 2005 r.

2. Rytm wypadków drogowych w 2005 r.

3. Miejsca powstawania wypadków drogowych

4. Rodzaje wypadków

5. Sprawcy wypadków drogowych

6. Wypadki z powodu niesprawności technicznej pojazdu

7. Nietrzeźwi sprawcy wypadków drogowych

1. Liczba wypadków w 2005 r.

W 2005 r. zaistniało 48 100 wypadków drogowych, w których zginęło 5 444 osób, a 61 191 zostały ranne. W porównaniu do analogicznego okresu roku 2004 jest to:

- mniej wypadków o 2 969, tj. o -5,8%,

- mniej zabitych o 268, tj. o -4,7%,

- mniej rannych o 3 470, tj. o -4,4 %.

Poniższa tabela przedstawia liczby wypadków drogowych oraz ich skutki w poszczególnych województwach w 2005 r. w porównaniu z 2004 r.

Województwo	Wypadki			Zabici			Ranni
Województwo	2005	2004	Wzrost/ spadek	2005	2004	Wzrost/ spadek	2005	2004	Wzrost/ spadek
Dolnośląskie	3 149	2 987	162	364	371	-7	4 089	3 686	403
Kujawsko-pomorskie	2 157	2 396	-239	325	299	26	2 757	3 016	-259
Lubelskie	2 446	2 586	-140	322	358	-36	3 160	3 287	-127
Lubuskie	860	847	13	174	168	6	1 169	1 209	-40
Łódzkie	4 753	4 826	-73	444	440	4	5 753	5 844	-91
Małopolskie	4 437	4 882	-445	334	335	-1	5 596	6 355	-759
Mazowieckie	3 468	3 188	280	533	569	-36	4 424	3 982	442
Opolskie	1 013	1 191	-178	148	150	-2	1 294	1 536	-242
Podkarpackie	2 244	2 380	-136	287	295	-8	2 858	3 000	-142
Podlaskie	1 185	1 226	-41	211	200	11	1 490	1 572	-82
Pomorskie	3 064	3 214	-150	266	307	-41	4 044	4 272	-228
Śląskie	6 355	7 046	-691	439	511	-72	7 894	8 703	-809
Świętokrzyskie	1 906	2 172	-266	334	221	113	2 580	2 813	-233
Warmińsko-mazurskie	1 936	1 997	-61	279	315	-36	2 598	2 498	100
Wielkopolskie	4 268	4 910	-642	503	540	-37	5 567	6 435	-868
Zachodnio-pomorskie	1 875	2 034	-159	236	235	1	2357	2 683	-326
KSP Warszawa*	2 984	3 187	-203	252	398	-146	3 561	3 770	-209
Ogółem	48100	51069	-2969	5444	5712	-268	61191	64661	-3470

* KSP wraz z podległymi Komendami Powiatowymi Policji

2. Rytm wypadków drogowych w 2005 r.

W 2005 r. najwięcej wypadków miało miejsce w lipcu (4 763). Duża liczba wypadków w miesiącach letnich (czerwiec – 4 585, lipiec – 4 763, sierpień – 4 592, wrzesień – 4 573) oraz jesiennych (październik – 4 386) jest zjawiskiem obserwowanym od kilku lat. Niewątpliwie za jedną z przyczyn uznać można znacznie zwiększone natężenie ruchu w okresie wakacyjnym oraz pogorszenie się warunków atmosferycznych w okresie jesiennym. Natomiast najmniejszą liczbę wypadków zarejestrowano w lutym (2 804). Jako przyczynę takiego stanu rzeczy uznać można fakt, że uczestnicy ruchu drogowego mają świadomość możliwości pojawienia się niekorzystnych warunków drogowych (oblodzenie, opady śniegu, itp.). Ponadto ciężka sytuacja panująca na drodze „wymusza” w pewien sposób zwiększenie uwagi i powoduje, że kierujący pojazdami zachowują się bardziej ostrożnie.

Miesiące	Wypadki		Zabici		Ranni
Miesiące	2005r.	2004r.	2005r.	2004r.	2005r.	2004r.
Styczeń	3 895	3 307	480	308	4 779	4 160
Luty	2 804	3 354	307	326	3 668	4 210
Marzec	2 919	3 405	297	381	3 688	4 113
Kwiecień	3 325	3 962	325	377	4 156	5 045
Maj	4 274	4 203	410	427	5 555	5 402
Czerwiec	4 585	4 547	461	434	5 998	5 985
Lipiec	4 763	4 881	547	540	6 336	6 340
Sierpień	4 592	5 007	569	596	5 964	6 665
Wrzesień	4 573	4 600	538	565	5 731	5 838
Październik	4 386	5 026	567	652	5 444	6 214
Listopad	3 847	4 265	483	558	4 826	5 118
Grudzień	4 137	4 512	460	548	5 046	5 571
R a z e m	48 100	51 069	5 444	5 712	61 191	64 661

Tendencja wypadków w 2005 r.

Miesiące	Wypadki		Zabici		Ranni
Miesiące	2005	2004=100%	2005	2004=100%	2005	2004=100%
Styczeń	3 895	117,8	480	155,8	4 779	114,9
Luty	2 804	84,8	307	94,2	3 668	87,1
Marzec	2 919	88,3	297	78,0	3 688	89,7
Kwiecień	3 325	100,5	325	86,2	4 156	82,4
Maj	4 274	129,2	410	96,0	5 555	102,8
Czerwiec	4 585	138,6	461	106,2	5 998	100,2
Lipiec	4 763	144,0	547	101,3	6 336	99,9
Sierpień	4 592	138,9	569	95,5	5 964	89,5
Wrzesień	4 573	138,3	538	95,2	5 731	98,2
Październik	4 386	132,6	567	87,0	5 444	87,6
Listopad	3 847	116,3	483	86,6	4 826	94,3
Grudzień	4 137	125,1	460	83,9	5 046	90,6

Dzieląc wypadki drogowe na poszczególne dni tygodnia, najwięcej zdarzeń oraz największą liczbę rannych odnotowano w piątki - 7 913 wypadków i 9 935 rannych, natomiast największą liczbę zabitych w niedziele – 927 osób.
W 2005 r. największe nasilenie wypadków wystąpiło w godzinach 17-18 – 3 647 wypadków, 397 osób zabitych i 4 525 rannych. Najmniej wypadków odnotowano w godzinach 24 - 1 w nocy.
Na występowanie wypadków drogowych wpływ mają także warunki atmosferyczne oraz oświetlenie, przy czym ten ostatni czynnik jest uzależniony od pory dnia i pory roku. W 2005 r. najwięcej,
bo 32 214, tj. 67% wypadków, wydarzyło się przy dobrych warunkach atmosferycznych. Tłumaczyć można to tym, że takie warunki atmosferyczne powodują obniżenie uwagi uczestników ruchu, skłaniają np. do rozwijania większej prędkości przez kierujących pojazdami oraz niezachowania należytej ostrożności podczas wykonywania manewrów.

3. Miejsca powstawania wypadków drogowych

W 2005 r. zdecydowana większość wypadków, czyli 34 273 wydarzyło się na obszarze zabudowanym, zginęło w nich 2 495 osób, a 41 394 zostały ranne. Poza obszarem zabudowanym zaistniało 13 827 wypadków. W ich wyniku zginęło 2 949 osób, a rany odniosło 19 797 uczestników ruchu. Procentowo podział wypadków ze względu na rodzaj obszaru występowania przedstawia się następująco:

Miejsce powstawania wypadków drogowych

Miejsce zdarzenia		Wypadki		Zabici		Ranni
Miejsce zdarzenia		Ogółem	%	Ogółem	%	Ogółem	%
prosty odcinek drogi		27 583	57,3	3 697	67,9	33 521	54,8
niebezpieczny zakręt		4 712	9,8	775	14,2	7 298	11,9
niebezpieczny zjazd		192	0,4	33	0,6	238	0,4
wierzchołek wzniesienia		207	0,4	41	0,8	305	0,5
rejon skrzyżowania		4 447	9,2	246	4,5	5 262	8,6
skrzyżowanie	dróg równorzędnych	489	1,0	46	0,8	616	1,0
	z drogą z pierwszeństwem	10 164	21 ,1	600	11,0	13 550	22,1
	o ruchu okrężnym	304	0,6	6	0,1	369	0,6

W innych charakterystycznych miejscach występowania wypadków najwięcej, czyli 5 297 (11%) zanotowano na przejściach dla pieszych, 1 760 (3,7%) na poboczu, a 1 217 (2,5%) przy wyjeździe z posesji.

Wypadki drogowe według rodzaju drogi

Rodzaj drogi		Wypadki		Zabici		Ranni
Rodzaj drogi		Ogółem	%	Ogółem	%	Ogółem	%
Autostrada		228	0,5	33	0,6	333	0,5
Droga ekspresowa		134	0,3	25	0,5	191	0,3
O dwóch jezdniach jednokierunkowych		6 290	13,1	484	8,9	7 869	12,9
Droga	jednokierunkowa	1 221	2,5	36	0,7	1 375	2,2
Droga	dwukierunkowa, jednojezdniowa	40 226	83,6	4 866	89,4	51 422	84,0

Koncentracja większości wypadków na prostych odcinkach dróg jednojezdniowych - dwukierunkowych oraz powiązanie tego z najczęstszymi przyczynami wypadków powodowanych przez kierujących (niedostosowanie prędkości do warunków ruchu, nieprawidłowe wykonywanie manewrów) świadczy o niedostosowaniu polskiej infrastruktury drogowej do wzrastającego natężenia ruchu. Brak postępu w tej dziedzinie może być jednym z istotniejszych czynników wpływających na utrzymywanie się niskiego stanu bezpieczeństwa w ruchu drogowym w Polsce.

4. Rodzaje wypadków

Spośród wszystkich rodzajów wypadków drogowych, na pierwsze miejsce wysuwają się zdarzenia, które zakwalifikować można do kategorii zderzenia się pojazdów w ruchu. W 2005 r. wypadków takich było 22 159 co stanowiło 46,1.% ogółu. W zdarzeniach tych śmierć poniosło 2 289 osób (42% wszystkich zabitych), a rannych zostało 32 040 osób ( 52,4% ogółu rannych).
Następnym, najczęściej występującym rodzajem wypadku, było „najechanie na pieszego”. Takich zdarzeń w 2005 r. było 15 344 (31,9%), w ich wyniku zginęły 1 734 osoby ( 31,9%), a 14 551 zostało rannych ( 23,8%).

Rodzaje wypadków drogowych

Rodzaj zdarzenia		Wypadki		Zabici		Ranni
Rodzaj zdarzenia		Ogółem	100%	Ogółem	100%	Ogółem	100%
Zderzenie się pojazdów w ruchu	czołowe	5 957	12,4	1 115	20,5	10 150	16,6
	boczne	11 342	23,6	868	15,9	15 473	25,3
	tylne	4 860	10,1	306	5,6	6 417	10,5
Najechanie	na pieszego	15 344	31,9	1 734	31,9	14 551	23,8
	na unieruchomiony pojazd	527	1,1	36	0,7	675	1,1
	na drzewo, słup	5 520	11,5	1 025	18,8	7 855	12,8
	na zaporę kolejową	5	0,0	1	0,0	8	0,0
	na dziurę, wybój garb	65	0,1	6	0,1	78	0,1
	na zwierzę	102	0,2	8	0,1	133	0,2
Wywrócenie się pojazdu		2 572	5,3	216	4,0	3 645	6,0
Wypadek z pasażerem		598	1,2	40	0,7	774	1,3
Inne rodzaje		1 208	2,5	89	1,6	1 432	2,3

5. Sprawcy wypadków drogowych

5.1. Kierujący pojazdami

Wśród czynników mających decydujący wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego człowiek – droga – pojazd, jako czynnik sprawczy wypadków, na pierwsze miejsce zdecydowanie wysuwa się człowiek. To właśnie zachowanie się poszczególnych grup użytkowników dróg generalnie wpływa na powstawanie wypadków drogowych. Inne czynniki miały zdecydowanie mniejsze znaczenie.

Przyczyny wypadków drogowych w 2005 r.

Przyczyny wypadków	Wypadki		Zabici		Ranni
Przyczyny wypadków	2005	2004= 100%	2005	2004= 100%	2005	2004= 100%
Z winy kierującego	39 730	95,5	4 239	98,6	53 429	95,6
Z winy pieszego	7 119	88,5	979	85,6	6363	88,9
Z winy pasażera	127	93,4	11	122,2	124	87,9
Z innych przyczyn	902	87,1	157	79,3	1052	87,5
Współwina uczestników ruchu	215	88,1	58	100,0	214	90,7

W 2005 r. znaczącą większość wypadków spowodowali kierujący, byli oni sprawcami 39 730 wypadków (co daje 82,6% ogółu), w wyniku tych zdarzeń śmierć poniosło 4 239 osób, a 53 429 zostało rannych. Głównymi przyczynami wypadków było: niedostosowanie prędkości do warunków ruchu (11 419 wypadków), nieprzestrzeganie pierwszeństwa przejazdu (9 511 wypadków), a także nieprawidłowe wykonywanie takich manewrów jak: wyprzedzanie, omijanie, wymijanie (4 487 wypadków).

Przyczyny wypadków spowodowanych przez kierujących

Wypadki z winy kierującego		Wypadki		Zabici		Ranni
Wypadki z winy kierującego		Ogółem	%	Ogółem	%	Ogółem	%
Niedostosowanie prędkości do warunków ruchu		11 419	28,8	1 687	40,0	16 728	31,4
Nieprzestrzeganie pierwszeństwa przejazdu		9 511	24,0	576	13,6	13 188	24,8
Nieprawidłowe wyprzedzanie		2 839	7,2	471	11,2	4 134	7,8
Nieprawidłowe	omijanie	935	2,4	99	2,3	1 036	1,9
	wymijanie	713	1,8	86	2,0	952	1,8
	przejeżdżanie przejść dla pieszych	3 422	8,6	165	3,9	3 538	6,6
	skręcanie	1 624	4,1	122	2,9	1 987	3,7
	zatrzymanie, postój pojazdu	30	0,1	0	-	44	0,1
	cofanie	818	2,1	33	0,8	831	1,6
Jazda po niewłaściwej stronie drogi		1 150	2,9	221	5,2	1 780	3,3
Wjazd przy czerwonym świetle		580	1,5	39	0,9	825	1,5
Nieprzestrzeganie innych znaków i sygnałów		119	0,3	6	0,1	168	0,3
Brak bezpiecznej odległości między pojazdami		1 797	4,5	57	1,4	2 446	4,6
Gwałtowne hamowanie		118	0,3	8	0,2	168	0,3
Jazda bez wymaganego oświetlenia		118	0,3	26	0,6	110	0,2
Zmęczenie, zaśnięcie		508	1,3	115	2,7	756	1,4
Ograniczenie sprawności psychomotorycznej		507	1,3	55	1,3	654	1,2

Największa liczba sprawców wśród kierujących występuje w przedziale wiekowym 25-39 lat.
Niemniej jednak, szczególną uwagę należałoby zwrócić na kierowców - sprawców wypadków w wieku 18 – 24 lata, czyli na grupę „młodych kierowców”. Niejednokrotnie cechuje ich brawura, a jednocześnie nie posiadają oni dużego doświadczenia w kierowaniu pojazdami. Problem ten występuje także w innych państwach europejskich i uznawany jest, obok przekraczania prędkości i jazdy po użyciu alkoholu lub narkotyków, za jeden z najpoważniejszych czynników oddziaływujących na stan bezpieczeństwa w ruchu drogowym, tzw. „young drivers problem” .
Kierujący pojazdami najczęściej powodowali wypadki drogowe w okresie od maja do października. Najwięcej wypadków kierujący spowodowali w lipcu – 4137 (10,4% ogółu wypadków spowodowanych przez kierujących).

Wypadki spowodowane przez kierujących w zestawieniu miesięcznym

Miesiące	Wypadki		Zabici		Ranni
Miesiące	Ogółem	%	Ogółem	%	Ogółem	%
Ogółem	39 730	100,0	4 239	100,0	53 429	100,0
Styczeń	3 054	7,7	329	7,8	4 047	7,6
Luty	2 294	5,8	239	5,6	3 201	6,0
Marzec	2 337	5,9	227	5,4	3 152	5,9
Kwiecień	2 766	7,0	266	6,3	3 615	6,8
Maj	3 606	9,1	344	8,1	4 885	9,1
Czerwiec	3 908	9,8	385	9,1	5 340	10,0
Lipiec	4 137	10,4	448	10,6	5 740	10,7
Sierpień	3 905	9,8	465	11,0	5 301	9,9
Wrzesień	3 844	9,7	423	10,0	5 062	9,5
Październik	3 555	8,9	434	10,2	4 709	8,8
Listopad	3 079	7,7	361	8,5	4 123	7,7
Grudzień	3 245	8,2	318	7,5	4 254	8,0

5.2. Piesi

Kolejną grupą sprawców wypadków drogowych są piesi. W 2005 r. spowodowali oni 7 119 zdarzeń,
w wyniku których śmierć poniosło 979 osób, a rany odniosło 6 363 uczestników ruchu.
Najczęstszą przyczyną było: nieostrożne wejście na jezdnię – 3 883 wypadki, (tj. 54,6% wszystkich zdarzeń spowodowanych przez pieszych), nieprawidłowe przekraczanie jezdni - 900 wypadków oraz przekraczanie jezdni w miejscu niedozwolonym – 627 wypadków. W większości ofiarami śmiertelnymi w tego typu wypadkach byli właśnie piesi. W porównaniu do 2004 r. zanotowano mniejszą liczbę osób zabitych w wypadkach spowodowanych przez pieszych o 165 osób.

Główne przyczyny wypadków spowodowanych przez pieszych

Przyczyny wypadków			Wypadki		Zabici		Ranni
Przyczyny wypadków			Ogółem	%	Ogółem	%	Ogółem	%
Ogółem			7 119	100,0	979	10,0	6 363	100,0
Stanie na jezdni, leżenie			342	4,8	189	19,3	162	2,5
Chodzenie nieprawidłową stroną jezdni			275	3,9	78	8,0	204	3,2
Wejście na jezdnie przy czerwonym świetle			517	7,3	37	3,8	497	7,8
Nieostrożne wejście na jezdnię		przed jadącym pojazdem	3136	44,1	420	42,9	2 824	44,4
Nieostrożne wejście na jezdnię		zza pojazdu, przeszkody	474	10,5	49	5,0	719	11,3
Nieprawidłowe przekraczanie jezdni		zatrzymywanie, cofanie	58	0,8	4	0,4	55	0,9
Nieprawidłowe przekraczanie jezdni		przebieganie	842	11,8	70	7,2	794	12,5
Przekraczanie jezdni w miejscu niedozwolonym			627	8,8	88	9,0	559	8,8
Chodzenie po torowisku			30	0,4	8	0,8	23	0,4
Wskakiwanie do pojazdu w ruchu			12	0,2	1	0,1	11	0,2
Dzieci do lat 7	zabawa na jezdni		5	0,1	0	-	5	0,1
Dzieci do lat 7	wtargnięcie na jezdnię		293	4,1	3	0,3	301	4,7
Inne			235	3,3	32	3,3	209	3,3

Spośród grup wiekowych pieszych – sprawców wypadków, najwięcej wypadków, bo 1 817, tj. 25,7% spowodowały osoby w wieku 40 – 59 lat. Zginęły w nich 364 osób, a 1 507 zostało rannych. Na uwagę zasługuje fakt, że w grupie najmłodszych 0 – 17 lat nastąpił spadek liczby wypadków, osób zabitych i rannych.
Piesi uczestnicy ruchu najczęściej powodują wypadki w okresie jesienno - zimowym. W miesiącach: październik, listopad, grudzień spowodowali oni 2 184 wypadki drogowe (30,7%). Zginęły w nich
334 osoby, a 1 909 zostało rannych. Jako jeden z czynników wpływających na taki rozkład wypadków uznać można znacznie pogorszone warunki atmosferyczne panujące w tym okresie, a zwłaszcza szybko zapadający zmierzch. Wtedy to piesi uczestnicy ruchu stają się gorzej widoczni, co w połączeniu z brakiem ostrożności (tak pieszych jak i kierujących) skutkuje wzrostem liczby wypadków w tym okresie.

6. Wypadki z powodu niesprawności technicznej pojazdu

Od kilku lat liczba wypadków, w których za główną przyczynę uznano zły stan techniczny pojazdów utrzymuje się na stosunkowo niskim poziomie. W 2002 r. zaistniały 22 takie wypadki, w roku 2003 – 16, w 2004 r. – 14, a w 2005 r. – 11 w ich wyniku śmierć poniosły 2 osoby, a 16 odniosło obrażenia ciała.

Wypadki z powodu niesprawności technicznej pojazdu

Braki techniczne	Wypadki	Zabici	Ranni
Ogółem	11	2	16
usterki układu hamulcowego	3	-	4
usterki układu kierowniczego	-	-	-
usterki w układzie zawieszenia	1	-	1
braki w ogumieniu	5	1	6
inne usterki	2	1	5

Właściwy stan techniczny pojazdów, a zwłaszcza układów konstrukcyjnych mających zdecydowany wpływ na bezpieczeństwo, jest szczególnie ważny w przypadku pojazdów przewożących większą liczbę osób. Dlatego też, w okresie wakacyjnym, policja prowadzi wzmożone działania kontrolne, podczas których ujawnia ewentualne braki techniczne takich pojazdów.

7. Nietrzeźwi sprawcy wypadków drogowych

W 2005 roku nietrzeźwi uczestniczyli w 6 798 wypadkach drogowych, śmierć w nich poniosło 825 osób, a 8 487 odniosło obrażenia ciała.

Wypadki drogowe i ich skutki z udziałem nietrzeźwych uczestników ruchu w układzie województw*

Województwa	Wypadki		Zabici^*		Ranni^*
Województwa	Ogółem	%	Ogółem	%	Ogółem	%
Dolnośląskie	484	7,1	24	4,5	383	7,5
Kujawsko – pomorskie	263	3,9	16	3,0	189	3,7
Lubelskie	505	7,4	33	6,3	437	8,5
Lubuskie	143	2,1	8	1,5	75	1,5
Łódzkie	613	9,0	67	12,7	440	8,6
Małopolskie	638	9,4	37	7,0	511	9,9
Mazowieckie	449	6,6	36	6,8	296	5,8
Opolskie	159	2,3	20	3,8	109	2,1
Podkarpackie	362	5,3	40	7,6	226	4,4
Podlaskie	233	3,4	42	8,0	163	3,2
Pomorskie	399	5,9	23	4,4	347	6,8
Śląskie	888	13,1	29	5,5	706	13,7
Świętokrzyskie	362	5,3	30	5,7	317	6,2
Warmińsko-mazurskie	340	5,0	33	6,3	282	5,5
Wielkopolskie	434	6,4	43	8,1	300	5,8
Zachodniopomorskie	292	4,3	30	5,7	212	4,1
Komenda Stołeczna Policji	234	3,4	17	3,2	143	2,8
POLSKA	6 798	100,0	528	100,0	5 136	100,0

Województwa	Wypadki		Zabici^*		Ranni^*
Województwa	Ogółem	%	Ogółem	%	Ogółem	%
Dolnośląskie	439	6,3	35	6,2	340	6,4
Kujawsko – pomorskie	233	3,4	11	2,0	190	3,6
Lubelskie	534	7,7	51	9,1	425	8,0
Lubuskie	130	1,9	12	2,1	80	1,5
Łódzkie	578	8,3	50

Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego w 2005 r.

Materiał opracowany na podstawie danych Wydziału Profilaktyki w Ruchu Drogowym Biura Prewencji i Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji

1. Liczba wypadków w 2005 r.

2. Rytm wypadków drogowych w 2005 r.

3 307

480

308

4 779

4 160

3 354

307

326

3 668

4 210

3 405

297

381

3 688

4 113

3 962

325

377

4 156

5 045

4 203

410

427

5 555

5 402

4 547

461

434

5 998

5 985

4 881

547

540

6 336

6 340

5 007

569

596

5 964

6 665

4 600

538

565

5 731

5 838

5 026

567

652

5 444

6 214

4 265

483

558

4 826

5 118

4 512

460

548

5 046

5 571

117,8

480

155,8

4 779

114,9

84,8

307

94,2

3 668

87,1

88,3

297

78,0

3 688

89,7

100,5

Materiał opracowany na podstawie danych
Wydziału Profilaktyki w Ruchu Drogowym Biura Prewencji i Ruchu Drogowego
Komendy Głównej Policji