Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego w 2004 r.

Materiał opracowany na podstawie danych
Wydziału Analiz Przestępczości Biura Taktyki Zwalczania Przestępczości
Komendy Głównej Policji

Przejdź do:

1. Liczba wypadków w 2004 r.

2. Rytm wypadków drogowych w 2004 r.

3. Miejsca powstawania wypadków drogowych

4. Rodzaje wypadków

5. Sprawcy wypadków drogowych

6. Wypadki z powodu niesprawności technicznej pojazdu

7. Nietrzeźwi sprawcy wypadków drogowych

1. Liczba wypadków w 2004 r.

W 2004 r. zaistniało 51 069 wypadków drogowych, w których zginęło 5 712 osób, a 64 661 zostały ranne. W porównaniu do analogicznego okresu roku 2003 jest to:

- mniej wypadków o 9, tj. o -0,02%,

- więcej zabitych o 72, tj. o +1,3%,

- więcej rannych o 761, tj. o +1,2 %.

Poniższa tabela przedstawia liczby wypadków drogowych oraz ich skutki w poszczególnych województwach w 2004 r w porównaniu z 2003 r.

Województwo	Wypadki			Zabici			Ranni
Województwo	2004	2003	Wzrost/ spadek	2004	2003	Wzrost/ spadek	2004	2003	Wzrost/ spadek
Dolnośląskie	2 987	2 960	+27	371	374	-3	3 686	3 544	+142
Kujawsko-pomorskie	2 396	2 495	-99	299	290	+9	3 016	3 123	-107
Lubelskie	2 586	2 644	-58	358	336	+22	3 287	3 372	-85
Lubuskie	847	788	+59	168	180	-12	1 209	1 055	+154
Łódzkie	4 826	4 628	+198	440	493	-53	5 844	5 562	+282
Małopolskie	4 882	4 973	-91	335	365	-30	6 355	6 373	-18
Mazowieckie	3 188	3 346	-158	569	565	+4	3 982	4 202	-220
Opolskie	1 191	1 348	-157	150	163	-13	1 536	1 725	-189
Podkarpackie	2 380	2 229	+151	295	250	+45	3 000	2 726	+274
Podlaskie	1 226	1 361	-135	200	215	-15	1 572	1 742	-170
Pomorskie	3 214	3 262	-48	307	276	+31	4 272	4 362	-90
Śląskie	7 046	6 379	+667	511	513	-2	8 703	7 814	+889
Świętokrzyskie	2 172	2 171	+1	221	242	-21	2 813	2 719	+94
Warmińsko-mazurskie	1 997	1 907	+90	315	270	+45	2 498	2 492	+6
Wielkopolskie	4 910	5 071	-161	540	525	+15	6 435	6 495	-60
Zachodnio-pomorskie	2 034	2 057	-23	235	243	-8	2 683	2 551	+132
KSP Warszawa*	3 187	3 459	-272	398	340	+58	3 770	4 043	-273
Ogółem	51069	51078	-9	5712	5640	+72	64661	63900	+761

* KSP wraz z podległymi Komendami Powiatowymi Policji

2. Rytm wypadków drogowych w 2004 r.

W 2004 r. najwięcej wypadków miało miejsce w październiku, sierpniu i lipcu. W październiku i sierpniu liczba wypadków drogowych wynosiła 9,8%, a w lipcu 9,6% ogółu zdarzeń. Duża liczba wypadków w miesiącach letnich oraz jesiennych jest zjawiskiem obserwowanym od kilku lat. Niewątpliwie za jedną z przyczyn uznać można znacznie zwiększone natężenie ruchu w okresie wakacyjnym oraz pogorszenie się warunków atmosferycznych w okresie jesiennym. Natomiast najmniejszą liczbę wypadków zarejestrowano w styczniu i lutym. Jako przyczynę takiego stanu rzeczy uznać można fakt, że uczestnicy ruchu drogowego mają świadomość możliwości pojawienia się niekorzystnych warunków drogowych (oblodzenie, opady śniegu, itp.). Ponadto ciężka sytuacja panująca na drodze „wymusza” w pewien sposób zwiększenie uwagi i powoduje, że kierujący pojazdami zachowują się bardziej ostrożnie.

Miesiące	Wypadki		Zabici		Ranni
Miesiące	2004r.	2003r.	2004r.	2003r.	2004r.	2003r.
Styczeń	3 307	3 501	308	383	4 160	4 334
Luty	3 354	2 777	326	246	4 210	3 502
Marzec	3 405	3 065	381	349	4 113	3 865
Kwiecień	3 962	3 516	377	360	5 045	4 426
Maj	4 203	4 600	427	415	5 402	5 750
Czerwiec	4 547	4 922	434	483	5 985	6 227
Lipiec	4 881	4 924	540	564	6 340	6 435
Sierpień	5 007	4 915	596	555	6 665	6 419
Wrzesień	4 600	4 871	565	573	5 838	5 996
Październik	5 026	4 939	652	625	6 214	6 028
Listopad	4 265	4 363	558	541	5 118	5 295
Grudzień	4 512	4 685	548	546	5 571	5 623
R a z e m	51 069	51 078	5 712	5 640	64 661	63 900

Tendencja wypadków w 2004 r.

Miesiące	Wypadki		Zabici		Ranni
Miesiące	2004	2003=100%	2004	2003=100%	2004	2003=100%
Styczeń	3 307	94,5	308	80,4	4 160	96,0
Luty	3 354	120,8	326	132,5	4 210	120,2
Marzec	3 405	111,1	381	109,2	4 113	106,4
Kwiecień	3 962	112,7	377	104,7	5 045	114,0
Maj	4 203	91,4	427	102,9	5 402	93,9
Czerwiec	4 547	92,4	434	89,8	5 985	96,1
Lipiec	4 881	99,1	540	95,7	6 340	98,5
Sierpień	5 007	101,9	596	107,4	6 665	103,8
Wrzesień	4 600	94,4	565	98,6	5 838	97,4
Październik	5 026	101,7	652	104,3	6 214	103,1
Listopad	4 265	97,7	558	103,1	5 118	96,6
Grudzień	4 512	96,3	548	100,4	5 571	99,1

Dzieląc wypadki drogowe na poszczególne dni tygodnia, najwięcej zdarzeń oraz największą liczbę osób zabitych i rannych odnotowano pod koniec tygodnia, tj. w piątki (16,3% ogółu) i soboty (15,1% ogółu) oraz w poniedziałki (14,3% ogółu). Natomiast w niedziele – które są dniami wzmożonego ruchu związanego z powrotami z weekendowego wypoczynku – to dni, w których odnotowano najmniej wypadków drogowych (12,7 % ogółu). Przyczyną tego stanu może być zmniejszenie się ruchu na obszarach zabudowanych (gdzie zanotowano 71,9% wszystkich wypadków) i przeniesieniu go poza ten obszar, zwłaszcza w godzinach popołudniowych i wczesnowieczornych. To z kolei powoduje tak duże zagęszczenie pojazdów, że dochodzi do znacznego uspokojenia ruchu.

Zarówno w 2004 r. jak i w latach poprzednich największe nasilenie wypadków wystąpiło w godzinach 16 – 19, a szczególnie między godz. 16 a 18, czyli w okresie bardzo dużego natężenia ruchu w związku z powrotami z pracy. W godzinach 16 – 19 najwięcej osób zostało rannych, natomiast najwięcej osób zginęło w przedziale czasowym między godzinami 17 i 21. Najmniej wypadków odnotowano w godzinach 24 –5, w tym czasie również najmniej osób zostało rannych oraz poniosło śmierć.

Na występowanie wypadków drogowych wpływ mają także warunki atmosferyczne oraz oświetlenie, przy czym ten ostatni czynnik jest uzależniony od pory dnia i pory roku. Podobnie jak w roku 2003 najwięcej, bo 32 858, tj. 64,3% wypadków, wydarzyło się przy dobrych warunkach atmosferycznych. Tłumaczyć można to tym, że takie warunki atmosferyczne powodują obniżenie uwagi uczestników ruchu, skłaniają np. do rozwijania większej prędkości przez kierujących pojazdami oraz niezachowania należytej ostrożności podczas wykonywania manewrów.

3. Miejsca powstawania wypadków drogowych

W 2004 r. zdecydowana większość wypadków, czyli 36 694 wydarzyły się na obszarze zabudowanym, zginęło w nich 2 755 osób, a 44 372 zostały ranne. Poza obszarem zabudowanym zaistniało 14 375 wypadków. W ich wyniku zginęło 2 957 osób, a rany odniosło 20 289 uczestników ruchu. Procentowo podział wypadków ze względu na rodzaj obszaru występowania przedstawia się następująco:

Miejsce powstawania wypadków drogowych

Miejsce zdarzenia		Wypadki		Zabici		Ranni
Miejsce zdarzenia		Ogółem	%	Ogółem	%	Ogółem	%
prosty odcinek drogi		29 381	57,5	3 891	68,1	35 555	55,0
niebezpieczny zakręt		4 991	9,8	746	13,1	7 579	11,7
niebezpieczny zjazd		220	0,4	23	0,4	295	0,5
wierzchołek wzniesienia		196	0,4	38	0,7	263	0,4
rejon skrzyżowania		4 507	8,8	310	5,4	5 336	8,3
skrzyżowanie	dróg równorzędnych	600	1,2	42	0,7	770	1,2
	z drogą z pierwszeństwem	10 835	21,2	654	11,4	14 415	22,3
	o ruchu okrężnym	338	0,7	8	0,1	447	0,7

W innych charakterystycznych miejscach występowania wypadków najwięcej, czyli 10,8% zanotowano na przejściach dla pieszych, 3,6% na poboczu a 2,5% przy wyjeździe z posesji.

Wypadki drogowe według rodzaju drogi

Rodzaj drogi		Wypadki		Zabici		Ranni
Rodzaj drogi		Ogółem	%	Ogółem	%	Ogółem	%
Autostrada		215	0,4	42	0,7	318	0 5
Droga ekspresowa		114	0,2	26	0,5	166	0 3
O dwóch jezdniach jednokierunkowych		6 636	13,0	546	9,6	8 257	12 8
Droga	jednokierunkowa	1 313	2,6	47	0,8	1 507	2 3
Droga	dwukierunkowa, jednojezdniowa	42 789	83,8	5 051	88,4	54 411	84 2

Koncentracja większości wypadków na prostych odcinkach dróg jednojezdniowych - dwukierunkowych oraz powiązanie tego z najczęstszymi przyczynami wypadków powodowanych przez kierujących (niedostosowanie prędkości do warunków ruchu, nieprawidłowe wykonywanie manewrów) świadczy o niedostosowaniu polskiej infrastruktury drogowej do wzrastającego natężenia ruchu. Brak postępu w tej dziedzinie może być jednym z istotniejszych czynników wpływających na utrzymywanie się niskiego stanu bezpieczeństwa w ruchu drogowym w Polsce.

4. Rodzaje wypadków

Spośród wszystkich rodzajów wypadków drogowych, na pierwsze miejsce wysuwają się zdarzenia, które zakwalifikować można do kategorii „zderzenie się pojazdów w ruchu”. W 2004 r. wypadków takich było 23 446 co stanowiło 45,9% ogółu. W zdarzeniach tych śmierć poniosło 2 364 osób (41,4% wszystkich zabitych), a rannych zostało 33 797 osób (52,2% ogółu rannych).

Następnym, najczęściej występującym rodzajem wypadku, było „najechanie na pieszego”. Takich zdarzeń w 2004 r. było 16 575 (32,5%), w ich wyniku zginęło 1 969 osób (34,5%), a 15 707 zostały ranne (24,3%).

Rodzaje wypadków drogowych

Rodzaj zdarzenia		Wypadki		Zabici		Ranni
Rodzaj zdarzenia		Ogółem	100%	Ogółem	100%	Ogółem	100%
Zderzenie się pojazdów w ruchu	czołowe	6 220	12,2	1 087	19,0	10 497	16,2
	boczne	12 164	23,8	913	16,0	16 703	25,8
	tylne	5 062	9,9	364	6,4	6 597	10,2
Najechanie	na pieszego	16 575	32,5	1 969	34,5	15 707	24,3
	na unieruchomiony pojazd	561	1,1	55	1,0	728	1,1
	na drzewo, słup	5 628	11,0	932	16,3	8 004	12,4
	na zaporę kolejową	5	0,0	0	-	5	0,0
	na dziurę, wybój garb	63	0,1	2	0,0	79	0,1
	na zwierzę	107	0,2	10	0,2	152	0,2
Wywrócenie się pojazdu		2 712	5,3	203	3,6	3 821	5,9
Wypadek z pasażerem		629	1,2	53	0,9	787	1,2
Inne rodzaje		1 343	2,6	124	2,2	1 581	2,4

5. Sprawcy wypadków drogowych

5.1. Kierujący pojazdami

Wśród czynników mających decydujący wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego człowiek – droga – pojazd, jako czynnik sprawczy wypadków, na pierwsze miejsce zdecydowanie wysuwa się człowiek. To właśnie zachowanie się poszczególnych grup użytkowników dróg generalnie wpływa na powstawanie wypadków drogowych. Inne czynniki miały zdecydowanie mniejsze znaczenie.

Przyczyny wypadków drogowych w 2004 r.

Przyczyny wypadków	Wypadki		Zabici		Ranni
Przyczyny wypadków	2004	2003= 100%	2004	2003=100%	2004	2003=100%
Z winy kierującego	41 605	100,5	4 301	98,1	55 915	101,9
Z winy pieszego	8 041	95,2	1 144	107,5	7 160	93,4
Z winy pasażera	136	107,9	9	112,5	141	109,3
Z innych przyczyn	1 035	113,4	198	132,9	1 202	113,9
Współwina uczestników ruchu	244	114,5	58	156,8	236	114,0

W 2004 r. znaczącą większość wypadków spowodowali kierujący pojazdami, byli oni sprawcami
41 605 wypadków (co daje 81,5% ogółu), w wyniku tych zdarzeń śmierć poniosły 4 301 osoby, a
55 915 zostało rannych. Głównymi przyczynami wypadków było: niedostosowanie prędkości do warunków ruchu (12 082 wypadki), nieprzestrzeganie pierwszeństwa przejazdu (9444 wypadki), a także nieprawidłowe wykonywanie takich manewrów jak: wyprzedzanie, omijanie, wymijanie (4 703 wypadki).

Przyczyny wypadków spowodowanych przez kierujących

Wypadki z winy kierującego		Wypadki		Zabici		Ranni
Wypadki z winy kierującego		Ogółem	%	Ogółem	%	Ogółem	%
Niedostosowanie prędkości do warunków ruchu		12 082	29,1	1 645	38,4	17 889	32,1
Nieprzestrzeganie pierwszeństwa przejazdu		9 944	24,0	627	14,6	13 761	24,7
Nieprawidłowe wyprzedzanie		2 978	7,2	432	10,1	4 289	7,7
Nieprawidłowe	omijanie	986	2,4	95	2,2	1 091	2,0
	wymijanie	739	1,8	125	2,9	1 051	1,9
	przejeżdżanie przejść dla pieszych	3 370	8,1	183	4,3	3 485	6,3
	skręcanie	1 752	4,2	122	2,8	2 154	3,9
	zatrzymanie, postój pojazdu	48	0,1	3	0,1	55	0,1
	cofanie	837	2,0	31	0,7	852	1,5
Jazda po niewłaściwej stronie drogi		1 185	2,9	219	5,1	1 711	3,1
Wjazd przy czerwonym świetle		598	1,4	32	0,7	821	1,5
Nieprzestrzeganie innych znaków i sygnałów		113	0,3	11	0,3	136	0,2
Brak bezpiecznej odległości między pojazdami		1 812	4,4	48	1,1	2 438	4,4
Gwałtowne hamowanie		123	0,3	5	0,1	167	0,3
Jazda bez wymaganego oświetlenia		139	0,3	28	0,7	163	0,3
Zmęczenie, zaśnięcie		459	1,1	96	2,2	708	1,3
Ograniczenie sprawności psychomotorycznej		524	1,3	55	1,3	666	1,2

Największa liczba sprawców wśród kierujących występuje w przedziale wiekowym 25 – 39 lat. Niemniej jednak, szczególną uwagę należałoby zwrócić na kierowców - sprawców wypadków w wieku 18 – 24 lata, czyli na grupę „młodych kierowców”. Niejednokrotnie cechuje ich brawura, a jednocześnie nie posiadają oni dużego doświadczenia w kierowaniu pojazdami. Problem ten występuje także w innych państwach europejskich i uznawany jest, obok przekraczania prędkości i jazdy po użyciu alkoholu lub narkotyków, za jeden z najpoważniejszych czynników oddziaływujących na stan bezpieczeństwa w ruchu drogowym, tzw. „young drivers problem” .

Kierujący pojazdami najczęściej powodowali wypadki drogowe w okresie od maja do grudnia. Najwięcej wypadków kierujący spowodowali w sierpniu – 4 278 (10,3% ogółu wypadków spowodowanych przez kierujących).

Wypadki spowodowane przez kierujących w zestawieniu miesięcznym

Miesiące	Wypadki		Zabici		Ranni
Miesiące	Ogółem	%	Ogółem	%	Ogółem	%
Ogółem	41 605	100,0	4 301	100,0	55 915	100,0
Styczeń	2 619	6,3	232	5,4	3 521	6,3
Luty	2 657	6,4	232	5,4	3 550	6,3
Marzec	2 627	6,3	272	6,3	3 403	6,1
Kwiecień	3 187	7,7	295	6,9	4 307	7,7
Maj	3 501	8,4	345	8,0	4 724	8,4
Czerwiec	3 830	9,2	347	8,1	5 276	9,4
Lipiec	4 224	10,2	441	10,3	5 720	10,2
Sierpień	4 278	10,3	486	11,3	5 970	10,7
Wrzesień	3 795	9,1	423	9,8	5 091	9,1
Październik	4 061	9,8	491	11,4	5 355	9,6
Listopad	3 284	7,9	376	8,7	4 270	7,6
Grudzień	3 542	8,5	361	8,4	4 728	8,5

5.2. Piesi

Kolejną grupą sprawców wypadków drogowych są piesi. W 2004 r. spowodowali oni 8 041 zdarzeń, w wyniku których śmierć poniosły 1 144 osoby, a rany odniosło 7 160 uczestników ruchu.

Najczęstszą przyczyną było: nieostrożne wejście na jezdnię – 4 454 wypadki, (tj. 55,3% wszystkich zdarzeń spowodowanych przez pieszych), nieprawidłowe przekraczanie jezdni - 1 030 wypadków oraz przekraczanie jezdni w miejscu niedozwolonym – 598 wypadków. W większości ofiarami śmiertelnymi w tego typu wypadkach byli właśnie piesi. W porównaniu do 2003 r. zanotowano większą liczbę osób zabitych w wypadkach spowodowanych przez pieszych o 80 osób.

Główne przyczyny wypadków spowodowanych przez pieszych

Przyczyny wypadków			Wypadki		Zabici		Ranni
Przyczyny wypadków			Ogółem	%	Ogółem	%	Ogółem	%
Ogółem			8 041	100,0	1 144	100,0	7 160	100,0
Stanie na jezdni, leżenie			431	5,4	202	17,7	239	3,3
Chodzenie nieprawidłową stroną jezdni			309	3,8	84	7,3	242	3,4
Wejście na jezdnie przy czerwonym świetle			568	7,1	37	3,2	550	7,7
Nieostrożne wejście na jezdnię		przed jadącym pojazdem	3 622	45,0	510	44,6	3 230	45,1
Nieostrożne wejście na jezdnię		zza pojazdu, przeszkody	832	10,3	51	4,5	810	11,3
Nieprawidłowe przekraczanie jezdni		zatrzymywanie, cofanie	55	0,7	8	0,7	49	0,7
Nieprawidłowe przekraczanie jezdni		przebieganie	975	12,1	91	8,0	912	12,7
Przekraczanie jezdni w miejscu niedozwolonym			598	7,4	84	7,3	538	7,5
Chodzenie po torowisku			17	0,2	5	0,4	12	0,2
Wskakiwanie do pojazdu w ruchu			21	0,3	3	0,3	18	0,3
Dzieci do lat 7	zabawa na jezdni		10	0,1	2	0,2	9	0,1
Dzieci do lat 7	wtargnięcie na jezdnię		352	4,4	22	1,9	336	4,7
Inne			251	3,1	45	3,9	215	3,0

Spośród grup wiekowych pieszych – sprawców wypadków, najwięcej wypadków, bo 2 096, tj. 26,3% spowodowały osoby w wieku 40 – 59 lat. Zginęło w nich 447 osób, a 1 703 zostały ranne. Na uwagę zasługuje fakt, że w grupie najmłodszych 0 – 17 lat nastąpił spadek liczby wypadków przy jednoczesnym wzroście liczby osób zabitych i spadku osób rannych.

Piesi uczestnicy ruchu najczęściej powodują wypadki w okresie jesienno - zimowym. W miesiącach: październik, listopad, grudzień spowodowali oni 2 504 wypadki drogowe (31,2%). Zginęły w nich 454 osoby, a 2 128 zostało rannych. Jako jeden z czynników wpływających na taki rozkład wypadków uznać można znacznie pogorszone warunki atmosferyczne panujące w tym okresie, a zwłaszcza szybko zapadający zmierzch. Wtedy to piesi uczestnicy ruchu stają się gorzej widoczni, co w połączeniu z brakiem ostrożności (tak pieszych jak i kierujących) skutkuje wzrostem liczby wypadków w tym okresie.

6. Wypadki z powodu niesprawności technicznej pojazdu

Od kilku lat liczba wypadków, w których za główną przyczynę uznano zły stan techniczny pojazdów utrzymuje się na stosunkowo niskim poziomie. W 2002 r. zaistniały 22 takie wypadki, w roku 2003– 16, a 2004 r.–14, w ich wyniku śmierć poniosły 1 osoba, a 15 odniosło obrażenia ciała.

Wypadki z powodu niesprawności technicznej pojazdu

Braki techniczne	Wypadki	Zabici	Ranni
Ogółem	14	1	15
usterki układu hamulcowego	3	-	4
usterki układu kierowniczego	2	-	2
usterki w układzie zawieszenia	3	-	3
braki w ogumieniu	1	-	1
inne usterki	5	1	5

Właściwy stan techniczny pojazdów, a zwłaszcza układów konstrukcyjnych mających zdecydowany wpływ na bezpieczeństwo, jest szczególnie ważny w przypadku pojazdów przewożących większą liczbę osób. Dlatego też, w okresie wakacyjnym, policja prowadzi wzmożone działania kontrolne, podczas których ujawnia ewentualne braki techniczne takich pojazdów.

7. Nietrzeźwi sprawcy wypadków drogowych

W 2004 roku nietrzeźwi uczestniczyli w 6 929 wypadkach drogowych, śmierć w nich poniosło 837 osób, a 8 450 odniosło obrażenia ciała.

Wypadki drogowe i ich skutki z udziałem nietrzeźwych uczestników ruchu w układzie województw*

Województwa	Wypadki		Zabici^*		Ranni^*
Województwa	Ogółem	%	Ogółem	%	Ogółem	%
Dolnośląskie	439	6,3	35	6,2	340	6,4
Kujawsko – pomorskie	233	3,4	11	2,0	190

Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego w 2004 r.

Materiał opracowany na podstawie danych Wydziału Analiz Przestępczości Biura Taktyki Zwalczania Przestępczości Komendy Głównej Policji

1. Liczba wypadków w 2004 r.

2. Rytm wypadków drogowych w 2004 r.

3 307

3 501

308

383

4 160

4 334

3 354

2 777

326

246

4 210

3 502

3 405

3 065

381

349

4 113

3 865

3 962

3 516

377

360

5 045

4 426

4 203

4 600

427

415

5 402

5 750

4 547

4 922

434

483

5 985

6 227

4 881

4 924

540

564

6 340

6 435

5 007

4 915

596

555

6 665

6 419

4 600

4 871

565

573

5 838

5 996

5 026

4 939

652

625

6 214

6 028

4 265

4 363

558

541

5 118

5 295

4 512

4 685

548

546

5 571

5 623

4. Rodzaje wypadków

5. Sprawcy wypadków drogowych

5.1. Kierujący pojazdami

6. Wypadki z powodu niesprawności technicznej pojazdu

Materiał opracowany na podstawie danych
Wydziału Analiz Przestępczości Biura Taktyki Zwalczania Przestępczości
Komendy Głównej Policji