Protokół z posiedzenia plenarnego
Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego
w dniu 10 marca 2004 r. w Warszawie

W dniu 10 marca 2004 r. w Ministerstwie Infrastruktury w Warszawie odbyło się posiedzenie plenarne Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Obrady odbyły się zgodnie z następującym porządkiem:

1.       Otwarcie posiedzenia plenarnego Krajowej Rady BRD.

2.       Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego w 2003 roku.

3.       Omówienie Sprawozdania ze stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce
          oraz działań realizowanych w tym zakresie w 2003 roku.

4.       Informacja GDDKiA nt. realizacji programu poprawy brd na drogach krajowych.

5.       Wstępny plan działań Krajowej Rady BRD na rok 2003.

6.       Sprawy różne w tym ocena skuteczności i funkcjonowania zaostrzonych kar (wg przepisów
          z końca 2000 r.) dotyczących użytkowników dróg będących pod wpływem alkoholu.

Posiedzenie prowadził Wicepremier Marek Pol. Obecni na posiedzeniu według załączonej listy.

1.  Otwarcie posiedzenia plenarnego Krajowej Rady BRD

Posiedzenie plenarne Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego otworzył Pan
Marek Pol, Wicepremier, Minister Infrastruktury i Przewodniczący Krajowej Rady BRD. Witając przybyłych Premier dokonał krótkiego omówienia stanu brd w roku 2003.

Premier podziękował członkom KR BRD za terminowe nadsyłanie sprawozdań oraz za wysiłek wkładany w pracę na rzecz poprawy stanu brd w Polsce i podkreślił konieczność lepszej wymiany informacji oraz współpracy z instytucjami pozarządowymi oraz przedstawicielami massmediów.

2.  Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego w 2003 roku

Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego w 2003 roku przedstawił Pan Mariusz Wasiak, Radca w  Zarządzie Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji.

W 2003 roku, według danych Zarządu Ruchu Drogowego Biura Służby Prewencyjnej KG Policji, zaistniało 51.078 wypadków drogowych, w których rannych zostało 63.900 osób, a 5.640 zostało zabitych. W porównaniu do analogicznego okresu roku ubiegłego odnotowano:

-          mniejszą liczbę wypadków o 2.481, tj. o – 4,6%,

-          mniejszą liczbę rannych o 3.598,  tj. o –5,3%,

-          mniejszą liczbę zabitych o 187, tj. o -3,2%.

Dane statystyczne gromadzone przez Policję wykazują, iż w 2003 roku, 22,0% wypadków drogowych związanych było z nadmierną prędkością. Najwięcej wypadków spowodowali kierujący pojazdami. Natomiast większość, bo aż 38,3% ofiar wszystkich wypadków drogowych stanowili  niechronieni użytkownicy dróg: piesi, rowerzyści i motorowerzyści.

Niepokojący jest wzrost liczby kierowców pod wpływem alkoholu. W porównaniu z 2003 stwierdzono wzrost liczby ujawnionych kierujących pojazdami pod wpływem alkoholu ( w stanie po użyciu   oraz w stanie nietrzeźwości) o 10.100 osób, tj. +6,4%. Nietrzeźwi uczestnicy ruchu spowodowali w 2003 roku 5.800 wypadków (11,4% ogółu), co w porównaniu do roku ubiegłego oznacza o 777 wypadków mniej (tj. -11,8%). Należy jednak zwrócić uwagę, że problem ten w coraz mniejszym stopniu dotyczy kierowców zawodowych, gdyż ujawnienie prowadzenia przez nich pojazdu pod wpływem alkoholu często oznacza utratę pracy i konieczność zmiany zawodu.   

3.  Omówienie sprawozdania ze stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce
     oraz działań realizowanych w tym zakresie w 2002 roku

Sprawozdanie ze stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce oraz działań realizowanych w tym zakresie w 2003 roku omówił Pan Andrzej Grzegorczyk, Sekretarz KR BRD.

W 2003 r. przeprowadzono szereg działań istotnych dla brd. Wśród nich najważniejsze to:

• nadzór i finansowanie wojewódzkich programów poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego współfinansowanych ze środków Drugiego Projektu Drogowego Banku Światowego.

• zaplanowanie drugiej edycji programu obejmującej kolejne pięć województw (lubelskie, łódzkie, mazowieckie, śląskie i wielkopolskie) w latach 2003 - 2004.

• zlecenie prowadzenia systematycznych pomiarów wykorzystania pasów bezpieczeństwa w połączeniu z pomiarem prędkości oraz stosowania pasów przez kierowców i pasażerów.

• zlecenie opracowania Programu Szkoleń z zakresu brd. Zadanie polega na opracowaniu kompleksowych materiałów szkoleniowych, na podstawie których szkolone będą kadry brd różnych szczebli oraz pracownicy instytucji wchodzących w skład wojewódzkich rad brd.

• zakupienie dla Politechniki Gdańskiej zestawu specjalistycznego oprogramowania do projektowania bezpiecznych dróg i symulacji zarządzania ruchem.

• pozyskanie sponsorów i wydanie w nakładzie około 1 mln egzemplarzy broszury pt.: „Zmiany w kodeksie drogowym 2002” dystrybuowanej głownie przez Policję oraz podczas różnych imprez masowych związanych z brd.

• podjęcie starań mających na celu uzyskanie dodatkowych środków finansowych pozwalających na realizacje zadań wynikających z przyjętego przez Radę Ministrów Krajowego Programu Poprawy Bezpieczeństwa Ruchu drogowego w Polsce GAMBIT 2000.

• kontynuacja rozpoczętego pod koniec ubiegłego roku program szkoleń kadr odpowiedzialnych za bezpieczeństwo ruchu drogowego.

• uczestniczenie w opracowaniu i wdrożeniu szeregu istotnych dla brd rozwiązań zawartych we wchodzących w życie aktach prawnych.

Wśród działań legislacyjnych prowadzonych w 2003 r. należy podkreślić kontynuację prac nad projektem ustawy o kierujących pojazdami mającej na celu (wraz z nowym systemem uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami) zapewnienie lepszego przygotowania kierowców do bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym oraz wyeliminowania zjawisk korupcji w tym zakresie.

Do ważniejszych działań przeprowadzonych przez Krajową Radę BRD w 2003 r. należy również zaliczyć przeprowadzenie w okresie przedwakacyjnym i wakacyjnym szeroko zakrojonej akcji „Bezpieczne Wakacje 2003” zorganizowanej we współpracy z: KG Policji, Inspekcją Transportu Drogowego, Instytutem Transportu Samochodowego, Stowarzyszeniem Psychologów Transportu w Polsce, Stacjami Kontroli Pojazdów, Wojewódzkim Radami BRD oraz Zarządami Dróg różnych kategorii

Ponadto kontynuowano współpracę z wieloma instytucjami i komisjami zagranicznymi oraz krajowymi w tym pozarządowymi. Przedstawiciele KR BRD brali udział w licznych audycjach telewizyjnych, radiowych, w naradach, konferencjach, seminariach i spotkaniach roboczych związanych z poprawą brd. W 2003 r. nastąpił znaczący rozwój współpracy z organizacjami pozarządowymi, których zaangażowanie w działania na rzecz poprawy brd odgrywa coraz większą rolę.

W związku  z przystąpieniem do Unii Europejskiej  brano udział w realizacji Sektorowego Programu Operacyjnego Transport Gospodarka Morska w zakresie bezpieczniejszej infrastruktury drogowej. Powołano grupę roboczą złożoną z przedstawicieli GDDKiA, KGP, KG PSP, którzy wydatkować będą środki z Europejskiego Funduszu Rozwoju Dróg (ERDF) przeznaczone na poprawę bezpieczeństwa ruchu drogowego na drogach krajowych i w ich otoczeniu. Projekty obejmują roboty i instalacje drogowe (GDDKiA), zakup sprzętu do nadzoru nad ruchem (KGP) oraz zakup sprzętu ratownictwa drogowego (KG PSP).

Ubiegły rok był kontynuacją współpracy z Bankiem Światowym, który od 1993 roku zaangażowany jest we wspieranie procesu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce głównie poprzez pomoc finansową i doradztwo. W 2003 r. zakresie pomocy technicznej - wykorzystano wstępnie przydzieloną kwotę 1 mln euro na realizację: projektu pomiarów prędkości i wykorzystania pasów bezpieczeństwa (kontynuacja projektu Banku Światowego) oraz programu szkoleń dla kadr brd (materiały opracowane w ramach projektu Banku Światowego).

Aktywnie działał też Polski Komitet Global Road Safety Partnership, który promuje wspólne zaangażowanie sektora publicznego, prywatnego i pozarządowego w działania na rzecz brd.

W ramach Memorandum of Understanding oraz programu „Partnerzy dla Dróg” kontynuowano współpracę w dziedzinie brd z Królestwem Niderlandów.

Wojewódzkie Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego podejmowały w 2003 r. działania wynikające z Krajowego Programu Poprawy Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego GAMBIT 2000 oraz przeprowadziły wiele inicjatyw, które można pogrupować w następujące bloki tematyczne:

-       System bezpieczeństwa ruchu drogowego w województwie

-       Projekty z zakresu poprawy bezpieczeństwa na drogach oraz w ich otoczeniu

-       Edukacja, uświadamianie i propagowanie bezpieczeństwa ruchu drogowego

Szczegółowe dane na ten temat zawarte są w części trzeciej oraz czwartej omawianego sprawozdania i zostały przygotowane w sposób umożliwiający porównywanie pomiędzy województwami danych statystycznych i podejmowanych działań.

W dyskusji zwrócono uwagę, że rodzaj i wielkość kar za prowadzenie pojazdów pod wpływem alkoholu są wystarczające. Natomiast  z uzyskanych informacji i  statystyk wynika, że instytucje zobowiązane do sankcjonowania tj. wymiar sprawiedliwości i urzędy powiatowe (zwracające prawa jazdy po ustaniu sankcji) wykorzystują swoje ustawowe obowiązki w dalece niewystarczający sposób. Wobec powyższego Przewodniczący KR BRD poprosił o odrębne spotkanie w tej sprawie z Zastępcą Prokuratora Generalnego p. Ryszardem Stefańskim oraz Zastępcą Komendanta Głównego Policji 

p. Henrykiem Tokarskim. Spotkanie będzie miało na celu omówienie możliwości wprowadzenia zmian i usprawnienia systemu karania kierowców za jazdę pod wpływem alkoholu.

Następnie Przewodniczący KR BRD zwrócił uwagę zebranych na kilka równie ważnych problemów, które trzeba rozwiązać w celu zwiększenia bezpieczeństwa na polskich drogach. W naszym kraju dopuszczone są do użytku samochody, które ze względu na zły stan techniczny w innych krajach wycofane są z ruchu. Środowiska dziennikarskie krytykują wszelkie próby prawodawcy unormowania tej sytuacji.

W Polsce zagrożenie zdrowia i życia pieszych jest wielokrotnie większe niż w przodujących krajach UE. W Polsce piesi stanowią 34% wszystkich zabitych na drogach, co wynosi ponad dwukrotnie więcej niż średnio w Unii Europejskiej. Śmiertelność wypadkowa w naszym kraju (liczba zabitych na 100 wypadków) jest ponad trzykrotnie wyższa niż w krajach UE, co ma bezpośredni związek z faktem, że tak duży odsetek ofiar stanowią piesi. Krajowa Rada BRD prowadzi szereg działań mających na celu ochronę pieszych, finansuje budowę urządzeń dla ruchu pieszego oraz zaleca rozwiązania prawne.

Również styl prowadzenia polskich kierowców przyczynia się do stanu bezpieczeństwa na drogach w naszym kraju. Wszelkie kompleksy i stresy są rozładowywane za kierownicą, co skutkuje w konsekwencji tak dużą liczbą kolizji. Z tego względu Krajowa Rada BRD organizuje w Polsce obchody IV Międzynarodowego Tygodnia Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego pod auspicjami EKG ONZ i pod hasłem „Szacunek to bezpieczeństwo”. Celem IV Tygodnia Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego jest sprzeciwienie się agresywnemu prowadzeniu pojazdu i zachęcenie kierowców do kulturalnych zachowań oraz poszanowania innych uczestników ruchu drogowego. Zrealizowaniu tego celu ma służyć stworzenie krajowych kampanii społecznych skierowanych na walkę z agresją wśród uczestników ruchu drogowego, jak również podejmowanie wszelkich działań przez administrację państwową i organizacje społeczne, które będą skutkować zmniejszeniem liczby agresywnych zachowań w ruchu drogowym. Skuteczność tych działań zależy od zaangażowania wszelkich instytucji zarówno rządowych jak i pozarządowych.

Przedstawiciel Polskiego Związku Motorowego zgłosił wniosek, aby wobec kierowców, którzy pod wpływem alkoholu są sprawcami śmiertelnych wypadków drogowych orzekać przepadek samochodu na rzecz skarbu państwa.

I Wicewojewoda Małopolski, Ryszard Półtorak zwrócił uwagę na pogarszającą się rentowność Wojewódzkich Ośrodków Ruchu Drogowego. Koszty egzaminów są stałe, a koszty poprawy bezpieczeństwa i przygotowania młodzieży do egzaminów cały czas rosną.

Nawiązując do wypowiedzi poprzednika, Główny Inspektor Transportu Drogowego, Wiesław Kaczmarek podkreślił rolę edukacji dzieci w szkołach oraz możliwy wpływ poprawy świadomości kierowców na ich bezpieczeństwo. Wyraził nadzieję, iż ustawa o kierujących pojazdami przyczyni się do poprawy umiejętności kierowców i większej ich świadomości dot. zagrożeń na drodze oraz większego poszanowania prawa.

Położono nacisk na konieczność zintensyfikowania środków ochrony pieszych i spowalniania prędkości na drogach i w ich otoczeniu w obszarze zabudowanym, do czego dobrą okazją są wojewódzkie programy poprawy brd Banku Światowego. Podkreślono również potrzebę egzekwowania istniejących ograniczeń prędkości i za niezbędne uznano efektywne, obszarowe ograniczenie prędkości do 50 km/h na obszarze zabudowanym w całym kraju, między innymi jako jeden z elementów dostosowania do przepisów unijnych.

4.  Informacja GDDKiA nt. realizacji programu poprawy brd na drogach krajowych.

Pan Jacek Gacparski, Naczelnik Wydziału Ruchu GDDKiA. zamiast informacji nt. realizacji programu poprawy brd na drogach krajowych przedstawił przykłady błędnego stosowania urządzeń i rozwiązań brd, które zamiast poprawy sytuacji na omawianym odcinku drogi spowodowały wzrost zagrożenia (zwłaszcza dla niechronionych użytkowników dróg).

Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad realizuje program poprawy brd na sieci dróg krajowych. Według danych policyjnych o wypadkach w 2003 roku na sieci dróg krajowych, stanowiącej jedynie około 5 % długości wszystkich dróg w Polsce, ale przenoszącej ponad 40 % całego ruchu:

• wydarzyło się  11.601   wypadków, co stanowi  21,66 % ogólnej liczby wypadków,

• zginęły 2.280  osoby, czyli  39,13  % ogółu osób zabitych,

• zranieniu uległo 16.169 osób, co stanowi  23,95 % liczby wszystkich rannych

W roku 2003  program poprawy brd kontynuowany był w dwóch grupach zadań:

zadania inwestycyjne ( wymagające pozwolenia na budowę ),

zadania wykonywane na tzw. "zgłoszenie'' ( nie wymagające pozwolenia na budowę ).

Priorytetami GDDKiA w zakresie działań na rzecz poprawy brd w roku 2003 było:

• zwiększenie ilości i zakresu robót inwestycyjnych w miejscach szczególnie niebezpiecznych,

• zwiększenie ilościowe niewielkich i nieskomplikowanych robót, wykonywanych na tzw. "zgłoszenie'' w miejscach szczególnie niebezpiecznych,

• działania systemowe na ciągach drogowych, jak np. uzupełnianie brakujących barier energochłonnych w pasie dzielącym, "modernizacja'' istniejących sygnalizacji świetlnych itp.,

• analizowanie efektywności planu brd oraz badań "przed'' i "po'', weryfikujących tę efektywność.

W dyskusji, która wywiązała się z udziałem Wicepremiera Pola, przedstawicieli ITD, GDDKiA i Sekretariatu KR BRD stwierdzono potrzebę wyposażenia sieci dróg w większą liczbę miejsc obsługi podróżnych w tym parkingów dla pojazdów ciężarowych.  

Następnie wobec braku sprzeciwu ze strony uczestników posiedzenia nastąpiło przyjęcie Sprawozdania ze stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce oraz działań realizowanych w tym zakresie w 2003 roku, które zostanie przekazane Radzie Ministrów, a w następnej kolejności do Sejmu, Senatu i do Prezydenta RP.

5.  Wstępny plan działań Krajowej Rady BRD na rok 2004

Działania KR BRD w roku 2004 oparte są, przede wszystkim, na kontynuacji działań podjętych w latach wcześniejszych a także wdrażaniu działań planowanych, w tym:

• edukacja społeczeństwa pozyskując do tego celu nie tylko środki masowego przekazu, ale również instytucje pozarządowe, fundacje, stowarzyszenia, firmy itp., a także, jak to ma miejsce w ostatnim czasie, ubezpieczycieli,

• przeszkolenie jak największej liczby specjalistów i pracowników różnych szczebli zajmujących się zagadnieniami bezpieczeństwa ruchu drogowego.

• rozszerzenie zakresu działań związanych z uspokojeniem ruchu, likwidacją czarnych punktów oraz monitoringiem ruchu.

• zwiększenie dynamicznej kontroli Policji, szczególnie z wykorzystaniem urządzeń do automatycznego pomiaru prędkości pojazdów i kontroli wjazdu na czerwone światło oraz wesprzeć te działania oraz zintensyfikować prace nad przyszłym wprowadzeniem systemu monitorowania prędkości przy użyciu automatycznych mierników.

• wprowadzenie ustawowego zmniejszenia dopuszczalnej prędkości w obszarach zabudowanych do 50 km/h oraz obowiązku jazdy na światłach dziennych przez cały rok (przewidziano to w projekcie kolejnej nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym).

• uchwalenie ustawy o kierujących pojazdami i wprowadzeniem wynikającego z niej nowego sytemu szkolenia i egzaminowania kandydatów na kierowców.

• dalsze wdrożenia rozwiązań technicznych mających na celu zmniejszenie prędkości takie jak: progi zwalniające, małe ronda, zakrzywianie torów ruchu dla ograniczania prędkości, przejścia dla pieszych z azylami.

• rozwój prac nad badaniami ruchu oraz efektywnością podejmowanych przedsięwzięć (np. "Analiza wybranych aspektów zachowania użytkowników dróg").

• wykorzystanie w większym zakresie opracowania, projekty i zalecenia polskich i zagranicznych jednostek naukowo-badawczych i instytucji (ITS, IBDiM, CEMT, OECD) z uwzględnieniem możliwości ich formalnego i technicznego wdrożenia w Polsce.

• promowanie działań na rzecz poprawy brd wykorzystując osoby o wysokim autorytecie politycznym, medialnym i społecznym.

• kontynuowanie działań związanych z pilotażowymi Regionalnymi Programami Poprawy BRD realizowanymi na drogach krajowych, wojewódzkich i powiatowych (w pięciu nowych województwach)

• rozwój edukacji i promowanie bezpiecznych zachowań użytkowników dróg

• zwiększenie liczby pracowników Sekretariatu KR BRD i środków finansowych umożliwiających rozwój realizowanych zadań

• kontynuowanie starań o wyodrębnienie środków na działania związane z poprawą brd w ramach projektowanego Krajowego Funduszu Drogowego

• zajęcie się odrębnie i z dużą uwagą problemem niechronionych użytkowników dróg.

Wobec wyczerpania czasu posiedzenia Sekretarz KR BRD poprosił Członków o nadsyłanie pocztą elektroniczną uwag i propozycji do planu działań KR BRD na rok 2004.

6. Sprawy różne

Wicepremier Marek Pol zwrócił się do zebranych o podjęcie uchwały (w załączeniu) w sprawie powołania Komisji Roboczej KR BRD ds. Informacji, mając na uwadze szczególne znaczenie opinii publicznej dla poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz konieczność ciągłego ponoszenia poziomu wiedzy i przygotowania do uczestnictwa w ruchu drogowym każdego użytkownika dróg.

Uchwała została jednomyślnie przyjęta przez wszystkich obecnych członków KR BRD.

Wicepremier Marek Pol podziękował zebranym za przybycie i ich wkład w działania na rzecz brd oraz dokonał zamknięcia posiedzenia.

© 2004 - 2005 Krajowa Rada Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego
Wszelkie prawa zastrzeżone.
Przy wykorzystywaniu materiałów wymagane jest podanie źródła.