Przedstawiciele
Sekretariatu KRBRD zostali zaproszeni na wizytę studyjną w Szwecji dot.
„Inicjatywy Wizja Zero”. Wizyta została zorganizowana dniach 17-18 marca
2011 r. przez Ambasadę Szwecji i Urząd Szwedzkiej Administracji
Drogowej. „Mieliśmy możliwość na własne oczy zapoznać się z programem
„Wizja Zero”, zarówno w teorii, jak i praktyce – mówi Emilia Krawczyk z
Sekretariatu KRBRD - Program ten odniósł sukces w Szwecji, która
szczyci się obecnie jednym z najniższych współczynników wypadkowości i
śmiertelności na drogach na świecie”. Punktem wyjściowym programu jest
hasło „Nie akceptujemy żadnych ofiar śmiertelnych w ruchu drogowym”.
Pierwsza część
wizyty poświęcona została pokazowi technicznych rozwiązań brd w terenie.
Delegacja miała okazję obejrzeć bariery linowe, ronda o różniej
wielkości (w tym największe rondo w Szwecji), fotoradary, znaki o
zmiennej treści, tunele, oświetlenie LED na przejściach dla pieszych,
południową obwodnicę Sztokholmu i drogi zbudowane w systemie 2+1.
Oświetlanie LED (w tym 2 rozwiązania: LED-Mark i LED-Guide) zostało
zaprezentowane podczas konferencji zorganizowanej przez Szwedzką
Administrację Drogową. Technologia LED-Mark została stworzona w Danii.
Charakteryzuje ją łatwość instalacji na drodze, odporność na niskie
temperatury i możliwość emitowania różnych rodzajów światła Urządzenia
tego typu zasilane są energią elektryczną. Drugie rozwiązanie -
LED-Guide – instalowane jest w technologii wireless i zasilane energią
słoneczną. Oba produkty mogą być używane dla oznaczenia przebiegu
ścieżek rowerowych lub przejść dla pieszych i rowerzystów, dzięki czemu
kierowcy ostrzegani są o zbliżaniu się do takich przejść.
Kolejny panel
tematyczny konferencji poświęcony był eco-drivingowi. Szkolenie z
eco-drivingu jest bardzo popularne w szwedzkich firmach, rzadziej na
taki trening decydują się osoby indywidualne. Firmy szkolą swoich
kierowców w tym zakresie ponieważ eco-driving przynosi wiele korzyści, w
tym m.in. poprawę bezpieczeństwa ruchu drogowego. W ramach szkolenia
kierowcy poszerzają bowiem wiedzę teoretyczną i doskonalą umiejętności
praktyczne z zakresu prawidłowej jazdy, dbania o stan techniczny
samochodu, planowania trasy, mocowania i przewożenia ładunku. Trening
składa się z 2 godzin teoretycznych i 1,5 godziny praktyki w pojeździe
lub na symulatorze i przeprowadzany jest w szkole nauki jazdy.
W kolejnym panelu
delegacji polskiej przedstawiono rozwiązania dot. sygnalizacji
świetlnej i szwedzkie doświadczenia na polu wdrażania dźwiękowych
sygnalizatorów świetlnych dla pieszych. Sygnały dźwiękowe sygnalizatorów
stosowanych w Szwecji „sterowane” są hałasem drogowym tzn.: wbudowany w
urządzenie mikrofon mierzy poziom hałasu drogowego i na tej podstawie
reguluje natężenie dźwięku sygnalizatora tak, aby był on słyszalny, ale
nie zbyt głośny np.: w nocy. Szwedzkie sygnalizatory dzięki ochronnej,
aluminiowej obudowie zabezpieczone są przed wandalami, a dzięki
wykorzystaniu siedmiu wypukłych symboli na bocznej stronie sygnalizatora
stworzono na nich umowną „mapę” opisującą przejście dla pieszych dla
osób słabo widzących. Sygnalizator taki posiada poza tym kontrastowe
kolory, które umożliwiają jego lokalizacje osobom słabo widzącym.
Istnieje możliwość wybrania różnych dźwięków wydawanych przez
sygnalizator dla różnych kierunków ruchu pieszych. Na sygnalizatorze
wytłoczona jest strzałka z kierunkiem ruchu, która wskazuje dokładny
kierunek przejścia. Pod strzałką znajduje się element wibrujący, który
daje znać osobie niepełnosprawnej, że włączył się sygnał pozwalający
przejść przez przejście.
Na konferencji
wystąpił również przedstawiciel organizacji pozarządowej Säker Trafik,
która działa na rzecz poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego w Szwecji.
Flagowym projektem stowarzyszenia jest organizacja zawodów dla firmowych
flot samochodowych i wręczanie nagród tym firmom, których pracownicy
wykazują się najlepszymi rezultatami w jeździe zgodnie z przepisami
ruchu drogowego. Organizacja nagradza właściwe zachowania na drodze i
uświadamia kierowcom, że bezpieczna jazda jest korzystna dla wszystkich:
bezpieczna dla kierowcy, pasażerów i innych użytkowników dróg, oszczędna
dla firmy oraz przyjazna środowisku naturalnemu. Säker Trafik ma zamiar
stworzyć także „Indeks przestrzegania limitów prędkości” - ranking firm,
które posiadają floty samochodów.
Tematem wizyty
studyjnej w Szwecji był również system automatycznego pomiaru prędkości.
Szwedzkie doświadczenia we wdrażaniu systemu są bardzo pozytywne:
fotoradary przyczyniły się do ograniczenia liczby ofiar śmiertelnych i
rannych w wypadkach drogowych, zmniejszenia średniej prędkości na
drogach i redukcji negatywnego wpływu transportu na środowisko
naturalne. Przedstawiciele Szwedzkiej Administracji Drogowej
podkreślili, że przy wdrażaniu systemu fotoradarów ważne jest, aby
stosować nowoczesne rozwiązania np.: urządzenia wykonujące zdjęcia tak
wysokiej jakości, że przedstawione jako dowód w sprawie sądowej nie mogą
zostać one podważone. Jednocześnie istotne jest informowanie opinii
publicznej i pozyskiwanie społecznej akceptacji dla takich rozwiązań.
System fotoradarów powinien być siecią zintegrowaną, a zastosowane
urządzenia muszą spełniać techniczne wymogi określone w prawie.
Urządzenie rejestrujące musi charakteryzować się też niskim kosztem
operacyjnym (utrzymania i obsługi), łatwą i tanią instalacją, bezpieczną
procedurą montowania i odpornością na warunki pogodowe. Wdrażanie
systemu automatycznego pomiaru prędkości na drogach następowało w
Szwecji kilkuetapowo od 2001 r. Najpierw odbyły się testy na drogach
zakończone ewaluacją systemu w 2003 r. W latach 2004 - 2005 zakupiono
fotoradary. W 2006 r. - ustawiono 700 pierwszych fotoradarów
stacjonarnych, w 2007 r. – kolejne 170 (w tym roku pojawiły się też
mobile urządzenia rejestrujące). W 2008 r. wyznaczono 100 nowych miejsc,
w których ustawione zostaną maszty z fotoradarami. W Szwecji fotoradary
ustawiane są tylko na tych drogach, które spełniają określone warunki
techniczne. Przed postawieniem masztu brane jest pod uwagę
rozmieszczenie pozostały fotoradarów oraz przeprowadzane są konsultacje
społeczne. Organem, który odpowiada za sieć jest Szwedzka Administracja
Drogowa. Zdjęcia zrobione przez urządzenia przesyłane są do policyjnego
zespołu dochodzeniowego - trafia do niego co najmniej 230 000 zdjęć
rocznie.
Przy okazji rozmowy
na temat fotoradarów, podano dwa przykłady: Szwecji i Dubaju. W Szwecji
zainstalowanych jest obecnie 1 100 urządzeń (na milion mieszkańców
przypada ich 120). Rocznie rejestrują one 250 000 przypadków naruszania
przepisów ruchu drogowego. Fotoradary działają przez 5% maksymalnego
czasu działania. Ich jedynym zadaniem jest ograniczenie liczby ofiar
śmiertelnych na drogach. W Dubaju z kolei zainstalowano 520 fotoradarów
(na milion mieszkańców przypada 250 takich urządzeń). Rejestrują one 7
milionów naruszeń przepisów rocznie i wykorzystywane są przez 100% czasu
maksymalnego działania (24/7). System pomiaru prędkości w Dubaju ma na
celu nie tylko ograniczanie liczby ofiar śmiertelnych na drogach - jest
także dodatkowym źródłem dochodu państwa. W przypadku Szwecji dochód ten
jest kwestią drugoplanową (szacuje się go na ok. 300 milionów koron
szwedzkich rocznie). Wdrożenie systemu automatycznego pomiaru prędkości
spowodowało obniżenie średniej prędkości na drogach w Szwecji o 6-9 km/h
i redukcję liczby ofiar śmiertelnych o ok. 20-30 osób rocznie. W Dubaju
radary przynoszą państwu dochód w wysokości ok. 3,9 miliardów koron
szwedzkich rocznie, a dzięki nim liczba ofiar śmiertelnych zmalała z 294
w 2008 r. do 224 w 2009 r. Sieć fotoradarów przynosi zatem korzyści
natury społecznej i ekonomicznej bez względu na to, w którym kraju
została wdrożona.
Ostatnim
punktem programu wizyty studyjnej w Szwecji była prezentacja Centrum
Zarządzania Ruchem - Trafik Stockholm. Centrum powstało w drodze
kooperacji pomiędzy władzami miasta Sztokholmu a Szwedzką Administracją
Drogową. Centrum zarządza ruchem drogowym (np.: w tunelach) oraz zajmuje
się zbieraniem i przekazywaniem informacji o ruchu w stolicy oraz w 7
innych prowincjach w centralnej Szwecji. Informacje o sytuacji na
drogach przesyłane są do CZR przez systemy techniczne, wykonawców robót
drogowych, kierowców (też profesjonalnych np. taxi, autobusów),
pasażerów, władze lokalne, policję, straż pożarną, ekipy pojazdów
ratownictwa medycznego i innych służb. Operatorzy Centrum otrzymują
także raporty pogodowe. Informacje o ruchu drogowym przesyłane są z
Centrum Zarządzania do radio i telewizji, do operatorów sieci
komórkowych, do innych serwisów informacyjnych, publikowane są w
Internecie (trafiken.nu, vv.se/trafiklaget), pojawiają się na znakach o
zmiennej treści. Przy okazji wizyty w CZR przedstawiono informacje na
temat Sztokholmu i jego mieszkańców. Sztokholm ma ok. 2 milionów
mieszkańców. Godziny szczytu przypadają tu na 06.30-10.00 i 15.00-18.30,
pobierana jest opłata za wjazd do centrum miasta (tzw.: congestion
charge). Przez Sztokholm przebiega 3 000 km dróg „wojewódzkich”, 1 500
km dróg miejskich (w sumie jest 3600 ulic) oraz 2 100 km chodników i
ścieżek rowerowych.